Medewerker inspecteert en ordent valbeveiligingslijn en veiligheidsmateriaal op een verhoogd werkplatform.

Wat zijn persoonlijke beschermingsmiddelen?

Een persoonlijk beschermingsmiddel (PBM) is uitrusting die door een werknemer wordt gedragen om risico’s voor veiligheid te beperken. Voorbeelden daarvan zijn helmen, veiligheidsschoenen, veiligheidsharnassen, …

In dit artikel richten we ons specifiek op PBM’s tegen vallen (valbeveiliging).

Zulke PBM’s bestaan meestal uit:

het antivalharnas;
levenslijnen, stopchutes, karabijnhaken en valdempers.

Indien één enkel onderdeel faalt, is de veiligheid niet langer gewaarborgd.

Boek IX van de Codex over het welzijn op het werk

Een inspecteur controleert een stalen constructie op hoogte om de technische staat en veiligheid te beoordelen.

Waarom worden PBM’s tegen vallen zo vaak vergeten?

Persoonlijke beschermingsmiddelen verschillen fundamenteel van veel andere arbeidsmiddelen.

Een kraan of hoogwerker staat meestal geregistreerd op een vaste locatie. Een valharnas daarentegen reist mee met de gebruiker. Daardoor ontstaat vaak een versnipperde situatie waarbij niemand het volledige overzicht heeft.

Preventieadviseurs, facility managers en technische verantwoordelijken herkennen vaak vragen zoals:

Welke valharnassen zijn nog actief in gebruik?
Welke vanglijn behoort tot welke ploeg?
Is dit middel nog veilig na een val?
Waar bevindt het keuringsverslag zich?
Wie volgt de volgende controledatum op?
Van welke valharnassen is de vervaldatum eventueel overschreden?

Deze vragen lijken administratief, maar raken rechtstreeks aan veiligheid. Wanneer er twijfel bestaat over de status van een beschermingsmiddel, ontstaat ook onzekerheid over de inzetbaarheid ervan.

Medewerker in veiligheidskleding inspecteert een ankerpunt en valbeveiligingssysteem op hoogte bij een industriële installatie.

Wanneer kunnen persoonlijke beschermingsmiddelen gebruikt worden?

Volgens de preventiehiërarchie zijn persoonlijke beschermingsmiddelen nooit de eerste maatregel.

Werkgevers moeten eerst nagaan of risico’s kunnen worden weggenomen of beperkt door:

organisatorische maatregelen;
technische maatregelen;
collectieve beschermingsmiddelen.

Pas wanneer die oplossingen onvoldoende bescherming bieden, kunnen persoonlijke beschermingsmiddelen worden ingezet.

Bij werken op hoogte (Vanaf 2 meter) zijn persoonlijke beschermingsmiddelen verplicht in geval er geen collectieve beschermingsmiddelen aanwezig zijn.

Preventiehiërarchie

Medewerker voert een inspectie uit van een elektrische takel in een magazijn met palletstellingen.

Hoe houdt u overzicht over persoonlijke beschermingsmiddelen?

Een goede opvolging hoeft niet ingewikkeld te zijn. Vaak volstaan enkele basisprincipes.

Inventariseer alle PBM’s

Maak een volledig overzicht van alle valharnassen, vanglijnen, valblokken en andere middelen die binnen de organisatie aanwezig zijn.

Werk met unieke identificatie

Gebruik serienummers of interne codes zodat ieder middel afzonderlijk kan worden opgevolgd.

Bewaar documenten centraal

Keuringsverslagen, controlegegevens en eventuele opmerkingen worden best op één centrale plaats bijgehouden.

Inspectie van hijsbanden en valbeveiligingsmateriaal op slijtage en beschadigingen binnen een testopstelling.

Wanneer moet een PBM tegen vallen gekeurd worden?

Een PBM tegen vallen dient minstens eenmaal per jaar worden gecontroleerd door een erkend EDTC. Hierbij controleren wij:

scheuren;
slijtage;
vervormingen;
ontbrekende onderdelen;
beschadigde sluitingen.
Eventuele vervaldatum volgens fabrikant
CE-conformiteit

Daarnaast geldt een bijkomende verplichting wanneer het PBM betrokken is geweest bij een valincident. In dat geval moet het onmiddellijk uit gebruik worden genomen totdat een controle heeft plaatsgevonden.

Ook wanneer er twijfel bestaat over beschadiging, slijtage of overbelasting is het verstandig om het middel onmiddelijk buiten dienst te stellen.

Keuring hijs- en hefwerktuigen

Laat PBM tegen vallen niet tussen de plooien vallen

Valharnassen, vanglijnen, … zijn vaak minder zichtbaar dan andere arbeidsmiddelen. Juist daardoor raken ze sneller uit beeld.

Toch zijn deze persoonlijke beschermingsmiddelen van cruciaal belang voor medewerkers die op hoogte werken. Door ze systematisch te inventariseren, tijdig te laten controleren en de documentatie correct bij te houden, creëert u meer zekerheid voor zowel medewerkers als organisatie.

Een goed overzicht van uw PBM’s tegen vallen is niet alleen nuttig voor audits of inspecties, maar vormt vooral een belangrijke basis voor veilig werken.

FAQ over keuring PBM’s

: Ja. Minstens om de 12 maanden en telkens nadat zij een val hebben gestut.
: De controle gebeurt door een erkende Externe Dienst voor Technische Controle (EDTC) die bevoegd is voor keuringen van hijs- en hefwerktuigen.
: Ja. Een valharnas moet na een val onmiddellijk uit gebruik worden genomen en worden gecontroleerd door een EDTC. In veel gevallen schrijft de fabrikant zelfs voor dat het harnas na het opvangen van een val buiten gebruik wordt gesteld en vervangen.
Belangrijke aandachtspunten:
Direct uit gebruik nemen: Gebruik het harnas niet opnieuw totdat het is gekeurd.
Inspectie door een EDTC: Controleer op beschadigingen zoals gescheurde banden, beschadigde stiksels, vervormde of gescheurde metalen onderdelen en slijtage.
Volg de instructies van de fabrikant: Sommige fabrikanten eisen vervanging na elke opgevangen val, ook als er geen zichtbare schade is.
Documenteer de gebeurtenis: Leg de val en de inspectie vast in het inspectieregister van de PBM.
: Onder meer valharnassen, vanglijnen, schokdempers, valblokken, verbindingsmiddelen en bepaalde mobiele verankeringspunten maken deel uit van persoonlijke valbeveiliging.
: Een keuringsverslag van een PBM is één jaar geldig. Nadien dient een nieuwe keuring ingepland worden.

Op zoek naar een onafhankelijke inspectiepartner?

Normec biedt deskundige en onafhankelijke inspecties voor veilige gebouwen, installaties en voorzieningen.

Klantenportaal

Gerelateerde artikelen

Persafsluiter op een oranje leidinginstallatie met manometer in een technische ruimte.

03 jun 2026

Keuring van persluchtinstallaties in België: persluchtvaten en verplichtingen per gewest

Veel bedrijven gebruiken persluchtvaten om samengeperste lucht op te slaan. Omdat deze persluchtinstallaties onder druk staan, brengen ze risico’s met zich mee. Corrosie of een defecte veiligheidsklep kan ernstige gevolgen hebben voor mens, milieu en bedrijfscontinuïteit. Om de veiligheid te waarborgen en de milieuregels te respecteren, moeten bedrijven in België hun persluchtvaten laten keuren. De concrete verplichtingen verschillen echter per gewest: Vlaanderen, Brussel en Wallonië hanteren elk hun eigen regelgeving. In dit artikel krijgt u een helder overzicht van de belangrijkste verplichtingen en aandachtspunten in de drie gewesten.

Inspecteur controleert nooddeuren en vluchtwegen in een gebouw met behulp van een tablet.

12 mrt 2026

Keuring noodverlichting: wanneer verplicht in België?

Wanneer een gebouw plots in het donker valt: door brand, stroomuitval of een andere storing, is noodverlichting vaak het enige systeem dat nog richting geeft.Toch merken we in de praktijk dat organisaties de keuring van noodverlichting in België vaak over het hoofd zien. Vooral in Wallonië loopt de implementatie nog achter. Nochtans vragen verschillende reglementeringen deze controle expliciet, bijvoorbeeld het Waals toerismehandboek. Daardoor ontstaat voor veel organisaties een risico. Dat komt niet doordat organisaties veiligheid negeren, maar omdat brandveiligheidsverplichtingen versnipperd zijn en moeilijk te overzien.

Professionele videocamera filmt een scène tijdens een opname bij weinig licht.

07 jul 2026

Veilig evenement met Normec BTV

Of het nu gaat om een bruisend festival, een indrukwekkend bedrijfsevenement of een lokale kermis: veiligheid staat altijd voorop. Bij Normec BTV begrijpen we dat als geen ander. Daarom bieden wij gespecialiseerde keuringen aan voor cruciale onderdelen van elk evenement. Zo kunt u met een gerust hart het publiek verwelkomen & garandeert u een veilig evenement met Normec BTV!

Technicus voert een inspectie of afstelling uit aan een deurmechanisme in een bestaande gemetselde constructie.

07 jul 2026

Met een gerust hart in de lift? Normec BTV regelt de controle voor u!

Controle van een personenlift: preventieve controles, risicoanalyses, controle na modernisering of eindcontroles: Normec BTV kan het!

Technicus inspecteert een elektrische schakelkast met een tablet tijdens een technische installatiecontrole.

03 mrt 2026

Wijzigingen AREI 2026

De wijzigingen AREI die ingaan op 1 april 2026 lijken op het eerste gezicht technisch. Maar voor u als preventieadviseur zijn ze vooral strategisch. Want bij een incident kijkt men niet alleen naar de installatie. Men kijkt naar uw opvolging & aantoonbare conformiteit. De wijzigingen situeren zich hoofdzakelijk in drie domeinen. De vraag is: heeft u ze al getoetst aan uw huidige installatie?

Monteur voert onderhoud uit aan een industriële deur- of liftsysteeminstallatie in een technische ruimte.

28 mei 2024

Belangrijkste oorzaken van C-besluiten bij een Liftkeuring

De 5 belangrijkste oorzaken van een C-besluit bij de 3/6-maandelijks preventieve controles van liften zijn de volgende :

Persoon voert een liftinspectie uit en bedient het bedieningspaneel terwijl een meetapparaat wordt vastgehouden.

21 mei 2024

Een week in het spoor van onze keurder Liften

Een week in het spoor van Youssef Maak kennis met Youssef Chennoufi, één van onze sterkhouders in ons Brussels liftenteam. Samen met zijn collega’s trotseert hij dagelijks de drukte in regio Brussel-Halle-Vilvoorde om ervoor te zorgen dat u met een gerust hart in de lift kan stappen. Hoe hij dat doet? Dat lees je in dit artikel over zijn werkweek.