Draaistroommotoren zijn de werkpaarden onder de elektromotoren en kunnen zelfs tegen grote tegenkrachten in starten. In dit artikel gaan we in op de vraag hoe je met eenvoudige middelen een draaistroommotor kunt testen.
De meest voorkomende elektromotoren in professioneel gebruik zijn draaistroommotoren. Meestal worden de zogenaamde asynchrone motoren gebruikt. Ze werken – op enkele uitzonderingen na, die ook op wisselstroom functioneren – op draaistroom. Deze aandrijvingen zijn de werkpaarden onder de elektromotoren en kunnen zelfs tegen grote tegenkrachten in opstarten. In dit artikel gaan we in op de vraag hoe je met eenvoudige middelen een draaistroommotor kunt controleren.
Omdat draaistroommotoren wijdverspreid zijn, zijn ze relatief goedkoop in aanschaf. De motoren gelden bovendien als zeer robuust. Ze hoeven relatief zelden te worden onderhouden en bereiken toch een lange levensduur, omdat er nauwelijks slijtage optreedt. Maar wat als dit werkpaard plotseling weigert te werken? Gelukkig zijn draaistroommotoren relatief eenvoudig opgebouwd, zodat u bij het controleren van een draaistroommotor in ieder geval grove defecten gemakkelijk kunt opsporen.
De voeding met „driefasige wisselstroom“, ook wel draaistroom genoemd en in het algemeen vaak gelijkgesteld aan hoogspanning, heeft een groot voordeel: ondanks de eenvoudige opbouw levert de elektromotor veel vermogen. Dit brengt echter met zich mee dat iedereen die aan motoren werkt die op hoogspanning draaien, uiterst voorzichtig moet zijn. Er bestaat levensgevaar. Draaistroom heeft doorgaans een voor mensen dodelijke spanning van 400 volt. Het repareren en ook het controleren van een draaistroommotor moet daarom door een opgeleide vakman worden uitgevoerd. Bij ondeskundige reparaties of aanpassingen bestaat het gevaar dat een gebruiker een elektrische schok krijgt of dat er brand ontstaat. In ieder geval geldt: als u een draaistroommotor controleert, moet u er eerst absoluut voor zorgen dat de motor van het elektriciteitsnet is losgekoppeld.
De eenvoudige en robuuste opbouw van de driefasige asynchrone motoren heeft een belangrijke rol gespeeld bij hun wijdverbreide gebruik. Er zijn nauwelijks onderdelen die snel slijten. Zoals bij alle elektromotoren zijn de belangrijkste onderdelen het vaste deel, de stator genaamd, en het roterende deel, de rotor of ook wel de lopende deel genoemd.
Bij driefasige asynchrone motoren bestaat de stator in wezen uit drie (of een veelvoud van drie) spoelen, de lagers en de behuizing. De spoelen worden elk gevoed door één fase van de driefasige wisselstroom. De drie fasen van de wisselstroom zijn qua fase telkens 120 graden ten opzichte van elkaar verschoven. Daardoor wekken de drie spoelen elk een magnetisch veld op dat met een derde is verschoven, dat uiteindelijk roteert en zo een koppel opwekt.
De rotor is in de meeste draaistroommotoren een passief elektromagnetisch onderdeel dat kooi- of kortsluitrotor wordt genoemd. Deze is zo geconstrueerd dat er door een extern magnetisch veld een gesloten stroom in wordt geïnduceerd. Het magnetisch veld dat op zijn beurt door deze stroom wordt opgewekt, treedt in wisselwerking met het externe roterende magnetisch veld en brengt de rotor daardoor in een gerichte draaiende beweging.
Omdat de rotor door de magnetische wisselwerkingen langzamer draait dan het magnetische veld van de buitenste spoelen, spreekt men van een asynchrone machine. De rotor loopt qua frequentie achter op die van het magnetische veld. Hij loopt dus niet synchroon met de frequentie van de wisselstroom.
Andere onderdelen van de motor zijn de lagers waarin de rotor is opgehangen, en meestal een ventilator aan de achterzijde van de motor die met de rotor is verbonden en zorgt voor de luchtkoeling van de motor. Daarnaast is er nog de bijbehorende besturingselektronica, die belangrijk is voor het starten en regelen van de motor.
Hoe gaan we dus te werk als we een draaistroommotor controleren? Bij een asynchrone draaistroommotor wordt de controle vergemakkelijkt doordat er drie (of een veelvoud van drie) identieke spoelen zijn, die bij het meten met elkaar vergeleken kunnen worden.
Voordat u de eerste schroef van de behuizing losdraait, moet u er absoluut zeker van zijn dat de motor van het net is losgekoppeld en ook niet per ongeluk kan worden ingeschakeld. Een elektrische schok van 400 volt is vaak dodelijk en gaat bijna altijd gepaard met ernstige brandwonden of blijvende schade.
In de professionele praktijk zou een vakman controleren of de wikkelingen van de spoelen correct geïsoleerd zijn, dus niet bijvoorbeeld kortgesloten zijn met de behuizing. Hiervoor gebruiken experts speciale isolatiemeters of krukasseninductoren. Wie echter alleen een digitale of analoge multimeter of een continuïteitsmeter bij de hand heeft, kan daarmee de draaistroommotor ook al controleren.
Hiervoor meten we in het hoogste meetbereik van het apparaat in de continuïteitsmeetfunctie. De tester plaatst daarbij één punt van het testapparaat op het contact in de aansluitdoos van de motor en het andere testcontact op de behuizing. Het is een goed teken als het meetapparaat niets aangeeft. Als het daarentegen een doorloop aangeeft, dat wil zeggen dat de teststroom van de spoel naar de behuizing vloeit, betekent dit dat de isolatie van de spoel defect is en dat deze contact maakt met de behuizing. De motor moet door een vakman worden gerepareerd. Als het meetapparaat niets aangeeft, betekent dit echter nog lang niet dat er niets aan de hand is met de motor. In dit geval zijn verdere controles zinvol.
Als de test in de vorige stap geen aanwijzingen voor isolatieschade heeft opgeleverd, kunt u nu met een eenvoudig meetapparaat de spoelen met elkaar vergelijken. Als u de draaistroommotor controleert, moeten alle spoelen ongeveer dezelfde weerstand hebben. Een afwijking van drie tot vier procent is acceptabel, aangezien de weerstand ook afhankelijk is van het aantal wikkelingen en zelfs machinaal gewikkelde spoelen best een wikkeling meer of minder kunnen hebben.
Voordat we de weerstand van een afzonderlijke spoel meten, moeten we eventuele kruisverbindingen, zogenaamde bruggen, verwijderen. Als er met de ohmmeter vervolgens een duidelijk verschil tussen de spoelen wordt vastgesteld, is schade aan de spoel aannemelijk en moet een specialist hiernaar kijken.
Het meten van de weerstand met een in de handel verkrijgbare multimeter, die slechts een zwakke, door een batterij gevoede teststroom heeft, werkt echter alleen bij dergelijke driefasige asynchrone motoren met een laag vermogen. Vanaf motoren met een vermogen van ongeveer 5,5 kilowatt moet een vakman de controle uitvoeren met speciale meetapparatuur.
Net als bij andere elektromotoren moet u bij het controleren van de draaistroommotor ook de ventilatiesleuven, de ventilator zelf en de lagers inspecteren. Verontreinigingen, te veel speling in het lager of een vastgelopen lager kunnen ook bij deze motoren voor problemen zorgen. Ook is het de moeite waard om de zekeringen en de besturingselektronica te controleren. Met de juiste meetapparatuur en vakkennis kunt u vaststellen of deze onderdelen nog naar behoren functioneren. Net als bij de volledige controle van de draaistroommotor geldt ook hier: gebruik uw reukzin! Ruikt het naar verschroeid of verbrand, dan is er mogelijk sprake van een ernstig defect en is de motor onherstelbaar defect.
Naast de wijdverspreide en eenvoudig geconstrueerde driefasige asynchrone motoren met kortsluitrotor zijn er nog andere soorten driefasige motoren. Zeldzamer zijn speciale uitvoeringen zoals lineaire motoren, waarbij geen draaiende beweging maar een lineaire beweging wordt aangedreven. Ook motoren met een buitenrotor, waarbij de stator zich aan de binnenkant bevindt en het roterende deel aan de buitenkant, worden relatief weinig gebruikt.
Meer wijdverspreid zijn collectormotoren, die eveneens tot de asynchrone motoren behoren, evenals asynchrone motoren met sleepringrotor. Ook veelvoorkomend zijn diverse synchrone motoren, waarbij de rotatiefrequentie gelijk is aan die van het roterende magnetische veld. Deze motoren verschillen qua opbouw van de koo draaiermotoren voornamelijk doordat ze actief stroomgevoede draaiers hebben. Ook hun aansluitingen en wikkelingen kunnen een foutbron vormen die gecontroleerd kan worden.
Goed onderhouden motoren dragen in belangrijke mate bij aan het voorkomen van storingen in industriële installaties. Niet in de laatste plaats wordt door professioneel onderhoud ook de kans op fouten bij de DGUV V3-keuring verminderd. De experts van GP Prüfservice GmbH hebben niet alleen jarenlange ervaring met het keuren van elektrische installaties en bedrijfsmiddelen, maar kunnen ook terugkijken op vele jaren ervaring in de industriële dienstverlening. Neem contact met ons op als u uw elektrische keuringen aan experts wilt toevertrouwen. Wij adviseren u graag!
Normec biedt deskundige en onafhankelijke inspecties voor veilige gebouwen, installaties en voorzieningen.
Vaste elektrische installaties moeten na de inbedrijfstelling, na wijzigingen en met regelmatige tussenpozen door een erkende elektricien worden gecontroleerd. Met meer dan 50 jaar ervaring in de industriële dienstverlening weet GP Prüfservice precies waar het op aankomt.
De periodieke DGUV V3-keuring, ook wel E-Check genoemd, is wettelijk verplicht. Lees in deze blogpost hoe de kosten voor een DGUV V3-keuring zijn opgebouwd – en hoe u via een gratis proefkeuring door de experts van GP Prüfservice tot een concrete offerte kunt komen.
De E-Check, de vakkundige keuring van elektrische apparatuur en installaties, is verplicht voor bedrijven in Duitsland. Wij leggen uit waarom dat zo is en wanneer u aan de veilige kant zit.
Industrie 4.0 – zoals het gebruik van intelligente en digitaal verbonden systemen in industriële installaties vaak kort en krachtig wordt genoemd – heeft ook in de industriële dienstverlening een ommekeer teweeggebracht. Steeds meer bedrijven passen hun aanpak aan: ze maken gebruik van nieuwe strategieën op het gebied van onderhoud. We stellen de belangrijkste onderhoudsstrategieën voor.
Een groot deel van de elektromotoren die op gewone 230 volt wisselstroom uit het stopcontact werken, zijn zogenaamde condensatormotoren. Als zo'n condensatormotor het begeeft, ligt de schuld daar vaak bij het onderdeel waaraan de motor zijn naam ontleent.
Regelmatig onderhoud en reparatie van elektromotoren kunnen stilstandtijd verminderen, het aantal fouten bij elektrische controles verlagen en zo een doorslaggevende bijdrage leveren aan het succes van een industrieel bedrijf. In dit artikel leggen we uit hoe het regelmatige onderhoud van gelijkstroommotoren in zijn werk gaat.
Van afzuigkappen in de horeca tot hogedrukreinigers, van cirkelzagen tot vorkheftrucks – in veel sectoren zijn we afhankelijk van goed functionerende elektromotoren. De experts van GP Prüfservice geven tips voor het geval de elektromotor niet draait.
