Van afzuigkappen in de horeca tot hogedrukreinigers, van cirkelzagen tot vorkheftrucks – in veel sectoren zijn we afhankelijk van goed functionerende elektromotoren. De experts van GP Prüfservice geven tips voor het geval de elektromotor niet draait.
Van afzuigkappen in de horeca tot hogedrukreinigers, van cirkelzagen tot vorkheftrucks – tal van apparaten voor professioneel gebruik worden aangedreven door elektromotoren. Meestal drukken we op een schakelaar, gaan we aan de slag met het apparaat en denken we niet na over de motor. Pas als we op een dag bij het indrukken van de aan-knop merken dat de elektromotor niet aanslaat, beseffen we hoe afhankelijk we zijn van het functioneren van elektromotoren. De experts van GP Prüfservice geven tips voor het geval dat de elektromotor niet draait.
Start de elektromotor niet? In plaats van meteen de hele motor te vervangen, loont het vaak de moeite om eerst te onderzoeken waarom de elektromotor niet start. Vaak ligt het probleem helemaal niet bij de motor zelf, maar bij de aansluitende installatie.
Alles over elektromotoren: bent u geïnteresseerd in elektromotoren? Dan is onze themapagina over elektromotoren wellicht ook interessant voor u .
Laten we de grasmaaier als voorbeeld nemen. Als de grasmaaier tijdens het gebruik plotseling stilvalt, controleren we eerst of de voedingskabel en de stekkers goed vastzitten. Bijna elke motor heeft een overbelastingsbeveiliging die de motor bij overbelasting (bijvoorbeeld als het gras te hoog is) tegen oververhitting beschermt. Laten we de motor 10 tot 15 minuten rust gunnen en daarna nogmaals controleren of hij werkt.
Als dit geen resultaat oplevert, is de volgende stap het controleren van de zekering of het proberen van een ander stopcontact met een andere stroomkring. Werkt hij? Nee? Dan vervangen we vervolgens de voedingskabel. Ook als de motor daarna wel draait, houd dan rekening met het volgende:
Dat gereedschap vuil wordt, hoort natuurlijk bij normaal gebruik. Als er echter bijzonder grove, kleverige of olieachtige stoffen in de machine terechtkomen, kan dit tot ernstige schade leiden. Hetzelfde geldt voor bijzonder fijn stof dat via openingen in de elektromotor kan binnendringen. Als dergelijke vervuiling al goed zichtbaar is vanaf de buitenkant – met name rond de openingen van de motor – is waarschijnlijk op zijn minst een grondige reiniging van de aandrijving nodig. Bovendien bestaat het risico dat er al ernstigere schade is ontstaan, bijvoorbeeld door kortsluiting.
In gereedschappen en machines zijn elektromotoren meestal op vastgestelde plaatsen stevig verbonden met de behuizing en de overige onderdelen, bijvoorbeeld door middel van schroefverbindingen. Mechanische belasting kan ertoe leiden dat dergelijke bevestigingen losraken of zelfs breken. Het gevolg kan zijn dat onderdelen van de machine vastlopen en bijvoorbeeld de aandrijfas niet meer soepel draait. Kijk dus eerst naar de montage.
Zijn er verbogen of gebroken schroeven of bevestigingen? Zit de hele motor misschien scheef in de behuizing? Als dat het geval is, kan het zijn dat het probleem al verholpen kan worden door de schroeven opnieuw vast te draaien of door een bevestiging door een vakman opnieuw te laten lassen.
Verder moet worden gekeken of er donkere verkleuringen op de behuizing te zien zijn ter hoogte van het midden van de motor. De verkleuringen kunnen zowel in de lak als in het metaal voorkomen en duiden op een sterke warmteontwikkeling. Dit kan wijzen op een ernstiger defect in de motor.
Vooral bij volledig ingekapselde en ventilatorgekoelde motoren kan vuil snel een probleem worden. Van buitenaf zijn de afdekkingen van de ventilator goed te herkennen als metalen roosters. Als deze verstopt of vastgeplakt zijn door vuil, olie of stof, kan dit leiden tot oververhitting van de motor. Het (bij voorkeur regelmatig) reinigen van de ventilatorroosters kan uitkomst bieden wanneer de elektromotor door vervuiling aan het draaiende ventilatorwiel vastzit en daardoor niet start.
Het is zeker zinvol om het typeplaatje van de motor te bekijken. Alle belangrijke gegevens zijn daar doorgaans in één oogopslag te vinden – belangrijk wanneer reserveonderdelen of zelfs een vervangende motor nodig zijn. Met de naam van de fabrikant en het model- en serienummer kun je op internet zoeken naar de bijbehorende documentatie van de motor. Concrete constructietekeningen of schakelschema’s van de fabrikant, die vaak als download beschikbaar zijn, kunnen nuttig zijn.
Vaak staan op het typeplaatje van de elektromotor ook aanwijzingen voor de juiste montage vermeld – als dit er in het apparaat duidelijk anders uitziet, is de fout mogelijk al gevonden. Schakelschema’s met gegevens voor bedrading bij verschillende toerentallen, spanningen of toepassingen kunnen eveneens nuttig zijn. Verder staan op het typeplaatje doorgaans de normgegevens over spanning en stroom vermeld, die voor de betreffende controle met meetapparatuur moeten worden genoteerd.
Daarnaast is het belangrijk om, nog voordat je het apparaat opent, te kijken om welk type behuizing het gaat. Een open behuizing is gevoeliger voor vervuiling, maar gemakkelijker te openen. Behuizingen die beschermd zijn tegen druppelwater of zelfs volledig ingekapseld zijn, zijn weliswaar aanzienlijk beter bestand tegen binnendringend vocht of vuil – maar bij het openen moet er dan wel op worden gelet dat de aanwezige afdichtingen niet worden beschadigd. Soms kunnen volledig ingekapselde elementen alleen in hun geheel worden vervangen.
Let op! De volgende werkzaamheden mogen in geen geval door leken worden uitgevoerd.
Bij een eenfasige wisselstroommotor met kortgesloten rotor kan het in sommige gevallen al helpen om een relatief goedkoop onderdeel, zoals de aanloop- of bedrijfscondensator, te vervangen, zodat de motor weer draait. Een defect kan echter vele verschillende oorzaken hebben.
Condensatoren kunnen energie opslaan en gericht afgeven – en ze worden in de motor beschouwd als slijtageonderdelen. Als ze defect zijn, kan dit er onder bepaalde omstandigheden toe leiden dat de elektromotor niet meer start. Condensatoren behoren tot de goedkopere reserveonderdelen en zijn relatief vaak de oorzaak van problemen met elektromotoren.
Meestal zijn ze aan de buitenkant van de motor bevestigd, bijvoorbeeld in een aparte behuizing met een metalen afdekking. Als er duidelijke deuken in de behuizing zitten, als er binnenin olievlekken of vuil te zien zijn, of als de condensator donker verkleurd is, zijn dat aanwijzingen voor mogelijke schade op deze plek.
Bij het hanteren van condensatoren is uiterste voorzichtigheid geboden. Aangezien het om fysieke passieve energieopslagplaatsen gaat, kunnen ze ook geladen zijn wanneer het gehele apparaat van het stroomnet is losgekoppeld. De elektrische schok van een geladen condensator kan, hoe handzaam het onderdeel ook is, qua intensiteit die van een stopcontact ver overtreffen en dodelijk zijn.
Veel elektromotoren zijn uitgerust met bedrijfscondensatoren, die ervoor zorgen dat de motor start, in de juiste richting draait en zijn vermogen gelijkmatig ontwikkelt. Sommige bijzonder krachtige motoren die moeilijk op gang te brengen zijn, beschikken bovendien over een zogenaamde aanloopcondensator. Deze wordt bijvoorbeeld gebruikt bij compressoren of zware machines zoals vloerschuurmachines. In tegenstelling tot de bedrijfscondensator is de aanloopcondensator alleen actief bij het starten van de motor en wordt hij daarna automatisch van het net losgekoppeld.
Er zijn een aantal aanwijzingen dat een bedrijfscondensator defect is. Aanwijzingen kunnen bijvoorbeeld zijn dat de motor alleen zoemt en schokt, dat hij erg stroef start of in de verkeerde richting draait. Als de elektromotor niet zoals gewoonlijk start omdat de condensator defect is, kan de motor vaak met de hand in elke richting worden gestart. Dat betekent dat de motor, nadat de as is gestart, vanzelf draait.
Over het algemeen is het beter om machines niet met de hand aan te draaien. Dit geldt vooral voor scherpe onderdelen zoals zaagbladen of de messen van grasmaaiers. Want als de motor na het met de hand in gang zetten start, bevinden de vingers zich hoogstwaarschijnlijk nog steeds in het werkgebied van de snijranden. Het spreekt voor zich dat dit tot ernstige verwondingen kan leiden.
Met de juiste meetapparatuur is het in principe mogelijk om condensatoren te meten. Aangezien een condensator een energieopslag is die mogelijk geladen is, bestaat echter het gevaar dat de elektronica van de meetapparatuur beschadigd raakt. Wie het zekere voor het onzekere wil nemen, laat de controle daarom over aan een opgeleide vakman.
Moet de condensator worden vervangen? Dan staan alle belangrijke gegevens die nodig zijn voor een geschikte vervanging op de condensator zelf vermeld. Dat zijn de capaciteit, meestal in µF (microfarad), de bedrijfsmodus (DB voor continu bedrijf bij bedrijfscondensatoren, AB voor intermitterend bedrijf bij aanloopcondensatoren) en de nominale spanning in volt (V).
Grotere apparaten zoals compressoren, die naast de bedrijfscondensator ook een aanloopcondensator hebben, beschikken doorgaans over een centrifugaalschakelaar in het achterste lagerschild. Deze schakelt de aanloopcondensator los van het net zodra de motor een bepaald toerental heeft bereikt. Vet, vuil of overmatige hitte kunnen de schakelaar beschadigen of zelfs doen smelten. Hier kunt u controleren of het schakelmechanisme vrij kan bewegen. Als dat niet het geval is, kan dit de reden zijn dat de elektromotor niet draait.
Lees hierover ook onze blogpost „Foutopsporing bij elektromotoren: de motorcondensator controleren“.
Aan beide uiteinden van de elektromotor bevinden zich de lagers van de centrale aandrijfas. Vaak loopt het op dit punt letterlijk vast. Als de as (rotor) niet vrij kan draaien binnen het frame van de motorbehuizing, dan loopt er ook niets soepel. Er worden verschillende soorten lagers van verschillende materialen, zoals staal of messing, gebruikt. De lagers die niet permanent gesmeerd zijn, moeten onder bepaalde omstandigheden handmatig worden gesmeerd tijdens onderhoud.
Zelfs een leek kan aan de motor controleren of de lagers vrij kunnen bewegen. Hiervoor draait men de aandrijfas of de rotor met de hand rond en voelt men of het geheel moeizaam beweegt. Daarnaast luistert men of er in de buurt van de lagers gekraak of schurend geluid te horen is. Als een rotor slingert of onbalans vertoont, kan dat eveneens wijzen op een probleem met de lagers. Idealiter zou deze stil, gelijkmatig en soepel moeten draaien.
Daarnaast kan men controleren hoeveel speling de as in de motor heeft. In axiale richting mag dit maximaal 1 mm zijn. In verticale richting mag dit echter niet meer dan 0,02 mm zijn. Afwijkingen kunnen wijzen op een gebroken onderdeel, defecte lagers of versleten lagerzittingen.
Tot slot kan aan de achterzijde van de motor worden gecontroleerd of een eventueel aanwezige ventilator soepel draait. Als dat niet het geval is, kan de motor oververhit raken of zelfs doorbranden.
Op dit punt nogmaals de opmerking dat alles alleen in spanningsloze toestand mag worden gecontroleerd. Bovendien moet er rekening mee worden gehouden dat bijvoorbeeld bij grasmaaiers een rem is ingebouwd, waardoor het controleren van de lagers door vrij te draaien niet mogelijk is.
Tot de belangrijkste onderdelen van een elektromotor behoren de koperen wikkelingen, waar de aandrijfstroom doorheen vloeit. Bij een visuele inspectie is al te zien of er mogelijk door vuil contact is met de behuizing van de motor. Een kortsluiting is dan onvermijdelijk. Ook hier is het gevolg: de elektromotor start niet en de zekering slaat door. Een ander mogelijk probleem is dat delen van de wikkeling zijn doorgebrand of door mechanische of thermische schade niet meer een gesloten stroomkring vormen. Een meting met een speciaal meetapparaat geeft hierover uitsluitsel. Maar ook visuele aanwijzingen, zoals duidelijke zwartverkleuring of mechanische schade, kunnen hierop wijzen.
In sommige gevallen is een elektromotor die niet meer start simpelweg niet meer te repareren met redelijke inspanning. Als de motor oververhit raakt, rookt of stinkt naar gesmolten metaal en plastic, valt er waarschijnlijk niet veel meer aan te doen. Dan is het apparaat vrijwel zeker onherstelbaar defect en moet het in zijn geheel worden vervangen.
De elektromotor start niet en u hebt ondanks onze tips voor diagnose geen storing kunnen vinden? Dan is er maar één oplossing: naar een specialist gaan of de hele motor vervangen. Of een reparatie de moeite waard is, hangt vaak af van de grootte van de elektromotor. Voor elektromotoren in industriële installaties zijn gespecialiseerde dienstverleners voor industriële service het eerste aanspreekpunt.
Als er bij kleinere elektromotoren een storing is die moeilijk te diagnosticeren is, kan het vervangen van de motor de voordeligere oplossing zijn. Bijna alle soorten elektromotoren vindt u ook online in de elektromotorenwinkel van uw keuze.
Goed onderhouden motoren dragen in belangrijke mate bij aan het voorkomen van storingen in industriële installaties. Niet in de laatste plaats wordt door professioneel onderhoud ook de kans op fouten bij de DGUV V3-keuring verminderd. De experts van GP Prüfservice GmbH hebben niet alleen jarenlange ervaring met het keuren van elektrische installaties en apparatuur, maar kunnen ook bogen op vele jaren ervaring in de industriële dienstverlening. Neem contact met ons op als u uw elektrische keuringen aan experts wilt toevertrouwen. Wij adviseren u graag!
Normec biedt deskundige en onafhankelijke inspecties voor veilige gebouwen, installaties en voorzieningen.
Vaste elektrische installaties moeten na de inbedrijfstelling, na wijzigingen en met regelmatige tussenpozen door een erkende elektricien worden gecontroleerd. Met meer dan 50 jaar ervaring in de industriële dienstverlening weet GP Prüfservice precies waar het op aankomt.
De periodieke DGUV V3-keuring, ook wel E-Check genoemd, is wettelijk verplicht. Lees in deze blogpost hoe de kosten voor een DGUV V3-keuring zijn opgebouwd – en hoe u via een gratis proefkeuring door de experts van GP Prüfservice tot een concrete offerte kunt komen.
De E-Check, de vakkundige keuring van elektrische apparatuur en installaties, is verplicht voor bedrijven in Duitsland. Wij leggen uit waarom dat zo is en wanneer u aan de veilige kant zit.
Industrie 4.0 – zoals het gebruik van intelligente en digitaal verbonden systemen in industriële installaties vaak kort en krachtig wordt genoemd – heeft ook in de industriële dienstverlening een ommekeer teweeggebracht. Steeds meer bedrijven passen hun aanpak aan: ze maken gebruik van nieuwe strategieën op het gebied van onderhoud. We stellen de belangrijkste onderhoudsstrategieën voor.
Draaistroommotoren zijn de werkpaarden onder de elektromotoren en kunnen zelfs tegen grote tegenkrachten in starten. In dit artikel gaan we in op de vraag hoe je met eenvoudige middelen een draaistroommotor kunt testen.
Een groot deel van de elektromotoren die op gewone 230 volt wisselstroom uit het stopcontact werken, zijn zogenaamde condensatormotoren. Als zo'n condensatormotor het begeeft, ligt de schuld daar vaak bij het onderdeel waaraan de motor zijn naam ontleent.
Regelmatig onderhoud en reparatie van elektromotoren kunnen stilstandtijd verminderen, het aantal fouten bij elektrische controles verlagen en zo een doorslaggevende bijdrage leveren aan het succes van een industrieel bedrijf. In dit artikel leggen we uit hoe het regelmatige onderhoud van gelijkstroommotoren in zijn werk gaat.
